Në pjesën veriperëndimore të qytetit të Mitrovicës, përkatësisht në rrugën Mitrovicë- Podujevë, në fshatin Mazhiq gjendet Xhamia e Muslihudin Muezin Hoxhës apo siç njihet në popull me emrin Xhamia e Trepçës ose Xhamia e Mazhiqit. Xhamia u ndërtua gjatë periudhës së sundimit osman në Kosovë, më saktësisht në vitin 1549. Donator i këtij objekti sakral ishte Mevlana Muslihudin bin Abdyl Ganiu. Sipas vakëfnames së tij së bashku me objektin u ndërtua dhe një han për udhëtarët. Abdyl Ganiu, përveç ndërtimeve në fshatin Mazhiq, ai gjithashtu ishte donator i shumë objekteve tjera si në Shkup, Pazarin e Ri, etj.
Xhamia në aspektin stilistik, i përket stilit të ndërtimit osman me elemente vendore. I takon tipit të xhamive klasike të mbuluara me kube në Kosovë. Element ky që e bënë edhe më të veçantë objektin e kultit islam, marrë parasysh numrin e pakët të xhamive të këtij tipi të realizuar në fshatrat e Kosovës. Xhamia është shpallur monument kulture nga Enti Krahinor për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës që nga viti 1966, nr.v.E.K. 02-957/66. Përkundër statusit të saj të monumentit, xhamia sot gjendet në gjendje jo të mirë, afër rrënimit.
Megjithatë, në bazë të mureve të mbetura dhe duke u bazuar në xhamitë e tjera të realizuara në Kosovë gjatë periudhës dhe stilit të njëjtë të ndërtimit si dhe disa artikujve shkencor, mund të japim disa konkluzione për arkitekturën e objektit.
Xhamia ka planimetri katrore. Në skemën kompozicionale të saj përbëhet nga salla e lutjeve, hajati apo portiku si dhe minarja e realizuar në anën e djathtë të xhamisë.
Xhamia është njëhapësinore dhe mbulohet me kube. Këto karakteristika i hasim shpesh në realizimet e periudhës dhe stilit në fjalë në Ballkan, e veçanërisht në Kosovë dhe trojet e banuara nga shqiptarët. Si material ndërtimor është përdorur kryesisht guri dhe tulla. Nga guri janë realizuar muret e xhamisë ndërkaq nga tulla, siç edhe është tradita në arkitekturën e stilit osman, janë realizuar pandantivet si dhe kupolat e xhamisë. Kjo edhe për faktin se tulla si material ndërtimi ka peshë më të lehtë. Si elemente përforcuese konstruktive në mure të xhamisë janë përdorur hatullat e drurit. Duke u bazuar nga një fragment i murit në anën jugperëndimore të xhamisë i cili duket se ruan ende gjendjen origjinale të kohës, mund të përfundohet se xhamia ishte e ndërtuar me gur të gdhendur kuadratik. Kalimi nga forma kuadratike e sallës së lutjeve në kubenë rrethore arrihet me anë të pandantiveve.
Nga pandandivet si pjesë konstruktive funksionale në tamburin apo unazën tetë apo dymbëdhjetë këndore mbi të cilën është realizuar kësula e kubesë.
Meqenëse nuk kemi ndonjë indikacion për unazën e objektit, atëherë duke u bazuar në xhamitë e realizuara në shekullin e njëjtë si ajo e Llapit në Prishtinë, Mehmet Pashës në Prizren (1573-‘74), Hasan Agës në Rogovë të Hasit (1580-‘81), Koxha Sinan Pashës në Kaçanik (1594-‘95) si dhe Hadumit në Gjakovë (1594-‘95), mund të supozohet se unaza ishte oktagonale.
Hyrja në sallën e lutjeve është realizuar me anë të derës, e cila sipas të gjitha gjasave, duke u bazuar në muret e mbetura, ka qenë në anën e majtë të objektit. Pra, nuk ka qenë qendrore. Në tri muret e mbetura, atë ballor të mihrabit dhe dy muret anësore, mund të vërejmë se salla e lutjeve ka nga dy rende dritaresh. Rendi i parë dritare kuadratike që përfundojnë me arkitra. Ndërkaq, rendi i dytë me nga dy dritare më të vogla të cilat gjithashtu përfundojnë me arkitra. Duke u bazuar nga pamjet e jashtme mund të supozojmë se mbi arkitra kemi pasur të realizuar timpanon të verbër i cili ka përfunduar me hark paksa të thepisur i realizuar nga tullat. Raste të ngjashme hasim edhe në xhamitë e Prishtinës si ajo e Çarshisë, Llapit dhe e Jashar Pashës. Duke u bazuar në shembujt e tjerë në Kosovë mund të themi se xhamia i kishte të paktën edhe dy dritare në rendin e parë në fasadën kryesore. Në muret anësore në mes të dritareve të rendit të parë gjendet nga një dollap. Ndërkaq, në murin ballor gjendet mihrabi.
Mihrabi si pjesë konstruktive e xhamisë është i realizuar me gurë të rregullt kuadratikë. Është pjesa më e dekoruar e objektit, dhe ka formë kuadratike.
Konturat e mihrabit janë të profilizuara, kësisoj duke e theksuar dhe e veçuar elementin konstruktivo-arkitektonik e plastik. Në kuadër të mihrabit gjendet hapja në formë të nikesë. Nikea nuk është këndore por rrethore, ndërsa në pjesën e sipërme ka gjashtë rende të dekoruara me stalaktike tipike për dekoracionet e stilit osman. Stalaktike, ndonëse në gjendje jo të mirë, hasim edhe në pandantivet e objektit.
Çka bie në sy në këtë element konstruktiv janë hapjet në formë rrethore me enë qeramike të cilat përveç që lehtësojnë peshën e strukturës, ato shërbejnë si izolues termik, ventilim dhe përmirësimin e akustikës duke funksionuar si rezonator. Përdorimi i këtyre elementeve është i hershëm dhe gjente aplikim që nga antikiteti e veçanërisht është përdorur edhe në arkitekturën bizantine e më vonë dhe atë osmane.
Portiku i xhamisë është pothuajse tërësisht i rrënuar. Nga kjo hapësirë e xhamisë ka mbetur vetëm një mur, ai verilindor, i cili zgjatet nga salla e lutjeve. Kjo nënkupton se në gjendjen origjinale portiku apo hajati ka ekzistuar. Duke u bazuar edhe në pjesën e sipërme të murit ballor të xhamisë, përkatësisht dy harqeve me tulla, bën të kuptohet se portiku i xhamisë kishte dy harqe mbi të cilat potencialisht nga një kupolë. Ky variant i portikut është unik për xhamitë e Kosovës dhe e bën më të veçantë ndërtimin në fjalë.
Tutje, nga muri i mbetur, dhe duke u bazuar në paraqitjen grafike të planit të objektit bëhet e ditur se nga kjo hapësirë është bërë komunikimi me minaren. Sot nga minarja kanë ngelur vetëm rrënojat e bazës së minares.
Gjendja e tanishme e monumentit është mjaft e degraduar. Përveç masave emergjente mbrojtëse nuk kemi ndonjë intervenim tjetër. Xhamia e Mazhiqit si ndërtim arkitektonik, paraqet një nga ekzemplarët e rëndësishëm të trashëgimisë së periudhës osmane në Kosovë, përkatësisht tipit të xhamive të mbuluara me kube. Andaj, ndërhyrjet për restaurimin e objektit veç rikthimit në funksion primar të ndërtesës, njëherazi do të shërbenin për ruajtjen e një prej monumenteve më të rëndësishme të qytetit të Mitrovicës dhe shembujve më unik të ndërtimeve të kultit islam të stilit osman me elemente vendore në Kosovë e rajon.